داشتن سرقفلی یک مغازه همیشه به این معنا نیست که دارنده آن میتواند آزادانه مغازه را به شخص دیگری اجاره دهد. در بسیاری از پروندهها، مستأجر قدیمی یا دارنده سرقفلی، مالک ساختمان نیست و فقط حق استفاده تجاری از محل یا حق کسب و پیشه آن را در اختیار دارد. بنابراین، امکان اجاره دادن مغازه به مفاد اجارهنامه اصلی، تاریخ شروع رابطه استیجاری و وجود یا نبود حق انتقال به غیر بستگی دارد.
گاهی دارنده سرقفلی، مغازه را با یک قرارداد دستی به شخص دیگری تحویل میدهد و تصور میکند چون سرقفلی را خریده است، دیگر رضایت مالک ضرورت ندارد. این اقدام بهویژه در قراردادهای قدیمی ممکن است برای مالک حق طرح دعوای تخلیه ایجاد کند و بخشی از ارزش حق کسب و پیشه را نیز در معرض خطر قرار دهد.
برای مشخص شدن نحوه اجاره دادن مغازه سرقفلی ابتدا باید پاسخ سه پرسش روشن شود: چه کسی مالک عین مغازه است؟ قرارداد اصلی تابع قانون سال ۱۳۵۶ است یا قانون سال ۱۳۷۶؟ و آیا در اجارهنامه، اجازه انتقال منافع به شخص دیگری داده شده است؟
آیا میتوان مغازه سرقفلی را اجاره داد؟
پاسخ قطعی برای همه مغازهها یکسان نیست. اگر شخص، مالک ششدانگ مغازه و حقوق تجاری آن باشد، اصولاً میتواند ملک خود را اجاره دهد و در صورت وجود شرایط قانونی، مبلغی نیز بهعنوان سرقفلی دریافت کند. اما اگر فرد فقط مستأجر یا دارنده سرقفلی باشد، باید حدود اختیار او در قرارداد اصلی بررسی شود.
قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۷۶ اجازه داده است که مالک هنگام اجاره ملک تجاری مبلغی بهعنوان سرقفلی دریافت کند. همچنین مستأجر میتواند در طول مدت اجاره، برای واگذاری حق خود از موجر یا مستأجر بعدی مبلغی دریافت کند؛ مگر آنکه حق انتقال به غیر در قرارداد از او سلب شده باشد.
در اجارههای قدیمی مشمول قانون سال ۱۳۵۶ شرایط سختگیرانهتر است. اگر مستأجر طبق اجارهنامه حق انتقال به غیر داشته باشد، میتواند منافع محل را برای همان شغل یا شغل مشابه، با رعایت تشریفات مقرر منتقل کند. اگر این حق از او سلب شده باشد، انتقال بدون رضایت مالک یا حکم دادگاه میتواند سبب تخلیه شود.
نخست مشخص کنید مالک مغازه هستید یا مالک سرقفلی
عبارت «مغازه سرقفلی من است» ممکن است چند وضعیت حقوقی متفاوت را توصیف کند. تشخیص دقیق این وضعیت، مهمترین مرحله پیش از تنظیم قرارداد جدید است.
| وضعیت شخص | اختیار احتمالی برای اجاره دادن |
|---|---|
| مالک عین و سرقفلی مغازه | اصولاً میتواند ملک را اجاره دهد و شرایط سرقفلی را در قرارداد تعیین کند |
| مستأجر دارای سرقفلی با حق انتقال به غیر | میتواند در حدود قرارداد و قانون، منافع را منتقل کند |
| مستأجر دارای سرقفلی بدون حق انتقال | نیازمند رضایت کتبی مالک یا طی مسیر قضایی است |
| دارنده حق کسب و پیشه مشمول قانون ۱۳۵۶ | باید ماده ۱۹ قانون و اجارهنامه اصلی را رعایت کند |
| وارث دارنده سرقفلی | باید مالکیت وراث، سهمها و اختیار امضاکنندگان مشخص شود |
| شریک در سرقفلی | اجاره کل مغازه بدون رضایت یا نمایندگی سایر شرکا پرخطر است |
ممکن است شخص، سندی با عنوان «فروش سرقفلی» داشته باشد، اما در همان قرارداد حق انتقال به غیر از او سلب شده باشد. بنابراین، عنوان سند بهتنهایی کافی نیست و تمام بندهای قرارداد اصلی باید مطالعه شوند.
تفاوت اجاره دادن مغازه با فروش سرقفلی
در اجاره دادن مغازه سرقفلی، دارنده حق معمولاً قصد دارد برای مدتی مشخص، استفاده از محل را در برابر اجارهبها به شخص دیگری واگذار کند و پس از پایان مدت، مغازه را پس بگیرد.
در فروش یا انتقال قطعی سرقفلی، دارنده حق معمولاً تمام یا بخش معینی از حقوق خود را در برابر دریافت مبلغ به فرد دیگری واگذار میکند و منتقلالیه جای او را در رابطه استیجاری میگیرد.
این تفاوت از نظر عنوان قرارداد مهم است، اما دادگاه فقط به نام انتخابشده توسط طرفین توجه نمیکند. اگر دارنده سرقفلی، مغازه را کاملاً تخلیه و اختیار بهرهبرداری را به شخص دیگری واگذار کرده باشد، نوشتن عنوانهایی مانند «مشارکت»، «مدیریت»، «نمایندگی» یا «امانت» لزوماً مانع از آن نیست که عمل انجامشده انتقال به غیر تشخیص داده شود.
در مقررات مربوط به اماکن تجاری قدیمی، واگذاری عملی مورد اجاره از طریق عنوانهایی مانند وکالت یا نمایندگی نیز ممکن است انتقال به غیر محسوب شود.
مطالب مرتبط: فرق سرقفلی و اجاره
قانون حاکم بر مغازه سرقفلی چگونه تعیین میشود؟
پیش از امضای قرارداد جدید باید مشخص شود رابطه مالک و مستأجر تابع کدام قانون است. فقط تاریخ آخرین قرارداد ملاک قطعی نیست؛ زیرا ممکن است یک اجارهنامه جدید، صرفاً ادامه همان رابطه استیجاری قدیمی باشد.
مغازههای مشمول قانون سال ۱۳۵۶
در روابط تجاری مشمول قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶، مستأجر ممکن است دارای «حق کسب یا پیشه یا تجارت» باشد. در این نظام، پایان یافتن مدت اجاره بهتنهایی لزوماً رابطه استیجاری را پایان نمیدهد و انتقال منافع نیز تابع مقررات خاص ماده ۱۹ است.
اگر اجارهنامه صراحتاً حق انتقال به غیر را به مستأجر داده باشد، او میتواند منافع را با رعایت شرایط قانونی منتقل کند. ماده ۱۹ انتقال را برای همان شغل یا شغل مشابه و از طریق سند رسمی پیشبینی کرده است.
اگر حق انتقال سلب شده باشد، مستأجر نباید صرفاً با یک قرارداد عادی، مغازه را به شخص دیگری تحویل دهد.
مغازههای مشمول قانون سال ۱۳۷۶
در قراردادهای تابع قانون سال ۱۳۷۶، متن قرارداد اهمیت بیشتری دارد. مستأجر میتواند حق خود را منتقل کند، مگر اینکه در اجارهنامه، حق انتقال به غیر از او سلب شده باشد. مالک نیز میتواند هنگام واگذاری ملک تجاری، مبلغ سرقفلی دریافت کند.
در این قراردادها بهتر است اختیار مستأجر کاملاً شفاف نوشته شود؛ برای مثال:
مستأجر حق دارد در طول مدت اجاره، تمام یا بخشی از منافع مورد اجاره را با اخذ سرقفلی یا بدون آن به شخص ثالث واگذار کند.
یا برعکس:
مستأجر تحت هیچ عنوان، از جمله اجاره، صلح منافع، مشارکت، نمایندگی یا واگذاری عملی، حق انتقال مورد اجاره به شخص ثالث را ندارد.
مقایسه دو نظام حقوقی
| موضوع | قانون سال ۱۳۵۶ | قانون سال ۱۳۷۶ |
|---|---|---|
| حق مالی مستأجر | حق کسب یا پیشه یا تجارت | سرقفلی قراردادی |
| نقش تاریخ رابطه استیجاری | بسیار مهم | قراردادهای جدید را پوشش میدهد |
| حق انتقال | تابع اجارهنامه و ماده ۱۹ | تابع قرارداد و ماده ۶ |
| انتقال بدون اجازه | ممکن است موجب تخلیه و پرداخت نصف حق شود | ممکن است تخلف از شرط و سبب فسخ یا تخلیه باشد |
| شکل انتقال | در ماده ۱۹ بر سند رسمی تأکید شده | تابع قرارداد و مقررات ثبت اجاره |
| شغل مستأجر جدید | همان شغل یا مشابه در شرایط ماده ۱۹ | باید با قرارداد، کاربری و مجوزها هماهنگ باشد |
نحوه اجاره دادن مغازه سرقفلی با حق انتقال به غیر
اگر در قرارداد اصلی، حق انتقال به غیر بهصورت روشن به دارنده سرقفلی داده شده باشد، امکان تنظیم قرارداد با مستأجر جدید وجود دارد؛ اما همچنان باید حدود این حق بررسی شود.
ممکن است حق انتقال:
- فقط برای یک مرتبه داده شده باشد؛
- فقط نسبت به تمام مغازه باشد؛
- فقط برای همان شغل یا شغل مشابه معتبر باشد؛
- به تنظیم سند رسمی مشروط شده باشد؛
- به پرداخت سهم یا مبلغی به مالک وابسته باشد؛
- فقط در مدت قرارداد اعتبار داشته باشد.
در اجارههای مشمول قانون سال ۱۳۵۶، ماده ۱۹ انتقال منافع برای همان شغل یا شغل مشابه را با سند رسمی پیشبینی کرده است. مستأجر جدید نیز نسبت به شرایط اجاره، قائممقام مستأجر سابق خواهد بود.
مراحل پیشنهادی انتقال قانونی
ابتدا اجارهنامه اصلی، صلحنامه سرقفلی، قراردادهای تمدید و هرگونه رضایتنامه مالک بررسی شود. سپس مشخصات مالک فعلی از طریق سند و مدارک معتبر احراز شود.
در مرحله بعد بهتر است مالک از تصمیم دارنده سرقفلی مطلع شود؛ حتی زمانی که حق انتقال وجود دارد، حضور مالک و تنظیم قرارداد سهجانبه میتواند بسیاری از اختلافات آینده را کاهش دهد.
قرارداد جدید باید مدت اجاره، مبلغ ودیعه، اجارهبها، وضعیت سرقفلی، شغل مجاز، تعهدات مالیاتی، هزینههای جاری و نحوه تخلیه را روشن کند. قرارداد نیز باید در سامانههای قانونی ثبت و برای آن شناسه رهگیری اخذ شود.
اصلاح ماده ۲ قانون روابط موجر و مستأجر مقرر کرده است که در تمام قراردادهای اجاره، مدت، مبلغ اجاره و مبلغ قرضالحسنه درج و قرارداد در سامانه ثبت الکترونیک اسناد یا سامانه ثبت معاملات املاک ثبت شود. تأیید طرفین و دو شاهد نیز برای اخذ شناسه رهگیری پیشبینی شده است.
مطالب مرتبط: تبدیل سرقفلی به مالکیت
اجاره دادن مغازه سرقفلی بدون حق انتقال
اگر در اجارهنامه نوشته شده باشد «مستأجر حق انتقال به غیر ندارد»، امضای قرارداد مستقیم با مستأجر جدید اقدام پرخطری است.
دارنده سرقفلی در این وضعیت سه مسیر اصلی دارد.
دریافت رضایت کتبی مالک
مطمئنترین راه، مذاکره با مالک و دریافت رضایت صریح و مکتوب است. رضایتنامه باید مشخص کند:
- مالک با انتقال به چه شخصی موافق است؛
- انتقال موقت است یا دائمی؛
- مالک مبلغی بابت رضایت دریافت میکند یا خیر؛
- اجارهبهای جدید چقدر است؛
- مستأجر اول پس از انتقال همچنان مسئول است یا خیر؛
- سرقفلی متعلق به چه کسی خواهد بود؛
- شغل مستأجر جدید چیست؛
- قرارداد سابق ادامه پیدا میکند یا قرارداد تازهای شکل میگیرد.
عبارت کلی «مالک با فعالیت شخص ثالث مخالفتی ندارد» ممکن است برای اثبات رضایت به انتقال کامل منافع کافی نباشد. بهتر است انتقال، مدت، مشخصات مستأجر جدید و آثار مالی آن بهصراحت نوشته شود.
تنظیم قرارداد سهجانبه
در قرارداد سهجانبه، مالک عین، دارنده فعلی سرقفلی و مستأجر جدید همزمان حضور دارند.
این روش کمک میکند مشخص شود چه مبلغی به مالک، چه مبلغی به دارنده سرقفلی و چه مبلغی بابت ودیعه پرداخت شده است. همچنین تعهد مستأجر جدید نسبت به اجارهبها و تخلیه بهطور مستقیم در برابر مالک روشن میشود.
درخواست تجویز انتقال منافع از دادگاه
در روابط مشمول قانون سال ۱۳۵۶، اگر حق انتقال سلب شده و مالک نیز رضایت نمیدهد، مستأجر میتواند تحت شرایط قانونی دعوای تجویز انتقال منافع به غیر مطرح کند.
بر اساس ماده ۱۹، اگر مالک حاضر نباشد در برابر تخلیه، حق کسب یا پیشه مستأجر را بپردازد، مستأجر میتواند برای دریافت اجازه انتقال و تنظیم سند به دادگاه مراجعه کند. مستأجر جدید نیز قائممقام مستأجر قبلی میشود. (دایرهالمعارف جامع قوانین ایران)
اگر پس از قطعیت حکم، انتقال رسمی ظرف شش ماه انجام نشود، حکم تجویز انتقال بیاثر خواهد شد.
خطر اجاره دادن مغازه بدون اجازه مالک
مهمترین خطر، طرح دعوای تخلیه از سوی مالک است. در قراردادهای مشمول قانون سال ۱۳۵۶، اگر مستأجر برخلاف ماده ۱۹ مغازه را واگذار کند، مالک حق درخواست تخلیه خواهد داشت.
در چنین حالتی، قانون پرداخت فقط نصف حق کسب یا پیشه یا تجارت را برای مستأجر یا متصرف پیشبینی کرده است. به این ترتیب، یک انتقال غیرقانونی ممکن است علاوه بر تخلیه مغازه، باعث کاهش قابلتوجه ارزش حق مالی دارنده آن شود.
خطرهای دیگر عبارتاند از:
- مسئول ماندن مستأجر اول در برابر مالک؛
- مطالبه اجارههای معوق از مستأجر قبلی؛
- اختلاف درباره ودیعه مستأجر دوم؛
- ناتوانی مستأجر دوم در دریافت پروانه کسب؛
- مطالبه خسارت از سوی منتقلالیه؛
- اختلاف درباره مالکیت تجهیزات و دکوراسیون؛
- دشواری تخلیه مستأجر دوم؛
- ایجاد چند پرونده همزمان میان مالک و دو مستأجر.
آیا قرارداد مشارکت جایگزین اجازه انتقال میشود؟
برخی دارندگان سرقفلی برای دور زدن ممنوعیت انتقال، قراردادی با عنوان مشارکت در کسب، مدیریت مغازه، نمایندگی فروش یا وکالت تنظیم میکنند.
اگر دارنده سرقفلی واقعاً در فعالیت اقتصادی حضور داشته باشد، سرمایه یا مدیریت مشترک وجود داشته و تصرف مغازه بهطور کامل به شریک واگذار نشده باشد، ممکن است رابطه مشارکتی واقعی شکل گرفته باشد.
اما اگر شخص جدید مستقلاً مغازه را در اختیار بگیرد، اجاره پرداخت کند، کالا و کارکنان متعلق به خود را داشته باشد و دارنده سرقفلی عملاً از محل خارج شود، تغییر نام قرارداد لزوماً مانع تشخیص انتقال به غیر نیست.
قانون سال ۱۳۵۶ واگذاری عملی محل، حتی از طریق عناوینی مانند وکالت یا نمایندگی را در شرایط مقرر مورد توجه قرار داده است.
مطالب مرتبط: نمونه قرارداد فروش سرقفلی مغازه
آیا میتوان بخشی از مغازه را اجاره داد؟
سلب حق انتقال به غیر معمولاً میتواند شامل انتقال تمام یا بخشی از محل باشد. بنابراین، اجاره دادن یک اتاق، نیمه مغازه، انبار یا قسمتی از ویترین نیز ممکن است انتقال جزئی منافع محسوب شود.
عبارت «من فقط یک میز را اجاره دادهام» همیشه مانع از طرح دعوای مالک نیست. ملاک مهم این است که آیا شخص ثالث، تصرف و بهرهبرداری مستقل از بخشی از مورد اجاره پیدا کرده است یا خیر.
در قراردادهای قدیمی، مقررات مربوط به انتقال بدون مجوز، واگذاری کلی یا جزئی را پوشش میدهد.
شغل مستأجر جدید چه اهمیتی دارد؟
مستأجر جدید نباید بدون بررسی قرارداد و مجوزهای صنفی، شغل مغازه را تغییر دهد. در اجارههای قدیمی، حق انتقال ممکن است فقط برای همان شغل یا شغل مشابه وجود داشته باشد.
برای مثال، تبدیل یک خرازی به رستوران، تعمیرگاه یا کارگاه تولیدی میتواند از نظر میزان رفتوآمد، آلودگی، ایمنی، مصرف انرژی و کاربری ساختمان آثار متفاوتی داشته باشد.
قانون مدنی نیز استفاده از مورد اجاره برخلاف مصرف تعیینشده در قرارداد را در شرایط مقرر از موجبات ایجاد حق فسخ برای موجر دانسته است.
پیش از اجاره باید این موارد بررسی شوند:
- شغل مجاز در اجارهنامه اصلی؛
- کاربری ملک در اسناد شهرداری؛
- ضوابط اتحادیه مربوط؛
- امکان صدور پروانه کسب؛
- محدودیتهای پاساژ یا مجتمع تجاری؛
- نیاز به مجوزهای بهداشتی، ایمنی یا آتشنشانی.
پروانه کسب برای فرد و محل مشخص صادر میشود و مستأجر جدید باید برای دریافت یا انتقال مجوز صنفی مطابق مقررات اقدام کند.
در قرارداد اجاره مغازه سرقفلی چه مواردی نوشته شود؟
قرارداد باید بهگونهای تنظیم شود که مرز میان مالک عین، دارنده سرقفلی و مستأجر بهرهبردار کاملاً روشن باشد.
| بند قرارداد | موضوعی که باید مشخص شود |
|---|---|
| مشخصات طرفین | مالک، دارنده سرقفلی، مستأجر جدید و نمایندگان آنان |
| مستند اختیار انتقال | شماره اجارهنامه، رضایت مالک یا حکم دادگاه |
| مشخصات مغازه | پلاک ثبتی، نشانی، متراژ، طبقه و واحد |
| مدت اجاره | تاریخ دقیق شروع و پایان |
| مبلغ ودیعه | نحوه پرداخت و شخص مسئول استرداد |
| اجارهبها | مبلغ، موعد، شماره حساب و ضمانت تأخیر |
| وضعیت سرقفلی | آیا مبلغی بابت سرقفلی پرداخت میشود یا خیر |
| شغل مجاز | عنوان دقیق فعالیت و محدودیت تغییر شغل |
| هزینهها | آب، برق، گاز، شارژ، مالیات و تعمیرات |
| تجهیزات | فهرست دکور، دستگاهها و اموال تحویلی |
| حق انتقال بعدی | امکان یا ممنوعیت واگذاری مجدد |
| تخلیه | زمان، شرایط، وجه التزام و نحوه تحویل |
| ثبت قرارداد | دریافت شناسه رهگیری و امضای شهود |
بند پیشنهادی درباره وضعیت سرقفلی
طرفین اقرار کردند مبلغ … ریال پرداختشده از سوی مستأجر صرفاً بابت قرضالحسنه قرارداد اجاره است و هیچ مبلغی بابت خرید یا انتقال سرقفلی پرداخت نشده است. این قرارداد بهتنهایی برای مستأجر حق انتقال به غیر یا مالکیت سرقفلی ایجاد نمیکند، مگر در حدودی که صریحاً در بند … قرارداد مقرر شده است.
در حالتی که واقعاً مبلغ سرقفلی پرداخت میشود، نباید آن را بهصورت صوری «ودیعه» نامید. ماهیت واقعی پرداخت باید شفاف باشد تا هنگام تخلیه درباره مبلغ قابل استرداد اختلاف ایجاد نشود.
بند پیشنهادی درباره رضایت مالک
مالک عین با اطلاع کامل از مفاد این قرارداد، با واگذاری منافع مغازه به آقای/خانم … صرفاً برای مدت … و جهت اشتغال به شغل … موافقت میکند. این رضایت فقط مربوط به شخص و مدت یادشده بوده و مستأجر جدید حق انتقال تمام یا بخشی از منافع به شخص دیگری را ندارد.
مبلغ اجاره و سرقفلی چگونه تعیین میشود؟
اجارهبها و مبلغ سرقفلی دو مفهوم جداگانه هستند. اجارهبها در برابر استفاده دورهای از مغازه پرداخت میشود، اما سرقفلی ارزش یک حق تجاری و قراردادی است.
ارزش اجاره ممکن است بر اساس موقعیت ملک، مساحت، بر خیابان، طبقه، امکانات، نوع شغل و شرایط بازار تعیین شود. ارزش سرقفلی نیز ممکن است تحت تأثیر موقعیت تجاری، حق انتقال، شرایط قرارداد، شهرت محل و محدودیتهای مالک قرار گیرد.
اگر دارنده سرقفلی فقط قصد اجاره موقت دارد، باید صریحاً مشخص شود که مستأجر جدید بابت سرقفلی وجهی پرداخت نمیکند. در غیر این صورت، دریافت مبلغ سنگین و مبهم میتواند در پایان قرارداد منشأ ادعای مالکیت سرقفلی شود.
مالیات اجاره مغازه سرقفلی بر عهده چه کسی است؟
درآمد ناشی از اجاره املاک، در شرایط قانونی مشمول مالیات بر درآمد اجاره است. ماده ۵۳ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد مشمول مالیات ملک اجارهای را بر اساس کل مالالاجاره نقدی و غیرنقدی پس از کسر قانونی هزینهها محاسبه میکند.
اگر دارنده منفعت یا سرقفلی، مغازه را مجدداً اجاره دهد، نحوه محاسبه درآمد و مبالغ اجارهای که خود میپردازد باید از نظر مالیاتی بررسی شود. سازمان امور مالیاتی نیز در بخشنامههای مرتبط، اجاره دادن حق بهرهبرداری توسط دارنده منفعت را مورد توجه قرار داده است.
تعهد مالیاتی را نباید صرفاً با یک بند قراردادی به دیگری منتقل کرد. طرفین میتوانند مسئولیت پرداخت میان خود را مشخص کنند، اما تکلیف قانونی هر شخص در برابر سازمان امور مالیاتی تابع قانون خواهد بود.
مدارک لازم برای اجاره دادن مغازه سرقفلی
پیش از تنظیم قرارداد، این مدارک آماده شوند:
- سند مالکیت مغازه؛
- اجارهنامه اولیه؛
- قرارداد خرید یا صلح سرقفلی؛
- تمدیدنامههای اجاره؛
- رضایت کتبی مالک؛
- حکم قطعی تجویز انتقال منافع، در صورت وجود؛
- مدارک هویتی طرفین؛
- گواهی انحصار وراثت، اگر دارنده سرقفلی فوت کرده است؛
- وکالتنامه رسمی نماینده؛
- پروانه کسب قبلی؛
- استعلام بدهی شارژ یا اجاره؛
- صورتجلسه تجهیزات و وضعیت مغازه؛
- مدارک ثبت قرارداد و شناسه رهگیری.
اگر سرقفلی متعلق به چند وارث یا شریک باشد، امضای یک نفر بهتنهایی برای اجاره دادن تمام مغازه کافی نیست؛ مگر آنکه از سایر صاحبان حق، وکالت معتبر داشته باشد.
اشتباهات رایج هنگام اجاره دادن مغازه سرقفلی
اعتماد به عبارت «سرقفلی متعلق به من است»
مالکیت سرقفلی با مالکیت ساختمان یکسان نیست. دارنده سرقفلی باید حدود حق خود را از روی قرارداد اثبات کند.
امضای قرارداد دستی بدون حضور مالک
قرارداد عادی میان دارنده سرقفلی و شخص جدید، رضایت مالک را ایجاد نمیکند. اگر حق انتقال سلب شده باشد، این قرارداد میتواند زمینه تخلیه را فراهم کند.
دریافت مبلغی با عنوان مبهم
نوشتن «پول پیش» برای مبلغی که در واقع قیمت انتقال سرقفلی است، هنگام تخلیه اختلاف جدی ایجاد میکند.
تغییر شغل بدون مجوز
تغییر فعالیت ممکن است هم تخلف قراردادی باشد و هم مانع دریافت پروانه کسب شود.
تحویل مغازه پیش از تکمیل قرارداد
تا زمانی که رضایت مالک، پرداختها، تضمینها و ثبت قرارداد تکمیل نشده، تحویل کلید ریسک بالایی دارد.
استفاده از قرارداد مشارکت صوری
دادگاه میتواند با بررسی واقعیت تصرف، رابطه را انتقال منافع تشخیص دهد؛ حتی اگر عنوان قرارداد چیز دیگری باشد.
مشخص نکردن مسئول استرداد ودیعه
اگر مستأجر جدید مبلغ را به دارنده سرقفلی بدهد اما مالک طرف قرارداد نباشد، باید معلوم شود چه کسی در پایان مدت مسئول بازپرداخت است.
پرسشهای متداول درباره نحوه اجاره دادن مغازه سرقفلی
آیا صاحب سرقفلی بدون اجازه مالک میتواند مغازه را اجاره دهد؟
فقط در صورتی که بر اساس قرارداد و قانون، حق انتقال به غیر داشته باشد. اگر این حق سلب شده باشد، باید رضایت کتبی مالک یا در روابط مشمول قانون سال ۱۳۵۶، حکم تجویز انتقال منافع دریافت شود.
اگر مالک شفاهی اجازه داده باشد کافی است؟
رضایت شفاهی ممکن است قابل اثبات باشد، اما اتکا به آن پرخطر است. بهتر است رضایت مالک بهصورت صریح، کتبی و با تعیین مشخصات مستأجر جدید، مدت و نوع شغل ثبت شود.
اجاره دادن مغازه بدون اجازه چه عواقبی دارد؟
ممکن است مالک دعوای تخلیه مطرح کند. در قراردادهای تابع قانون ۱۳۵۶، انتقال غیرمجاز میتواند به تخلیه و استحقاق فقط نصف حق کسب یا پیشه منجر شود.
آیا میتوان مغازه را با قرارداد مشارکت به دیگری داد؟
اگر مشارکت واقعی باشد، موضوع متفاوت است؛ اما اگر شخص جدید مستقلاً مغازه را در اختیار بگیرد، قرارداد مشارکت صوری ممکن است انتقال به غیر تشخیص داده شود.
آیا صاحب سرقفلی میتواند از مستأجر جدید ودیعه بگیرد؟
در صورت داشتن اختیار قانونی برای اجاره دادن، دریافت ودیعه ممکن است؛ اما مبلغ، ماهیت آن و مسئول استرداد باید دقیقاً در قرارداد درج شود.
آیا مستأجر جدید مالک سرقفلی میشود؟
صرف اجاره کردن مغازه باعث مالکیت سرقفلی نمیشود. ایجاد یا انتقال سرقفلی به متن قرارداد، مبلغ پرداختی و اختیار انتقالدهنده بستگی دارد.
اگر حق انتقال در اجارهنامه مشخص نشده باشد چه میشود؟
در قراردادهای قدیمی مشمول قانون ۱۳۵۶، وضعیت باید بر اساس ماده ۱۹ بررسی شود و اقدام بدون رضایت مالک پرخطر است. در قراردادهای جدید نیز قانون مدنی، قانون سال ۱۳۷۶ و مفاد قرارداد باید همزمان بررسی شوند.
آیا قرارداد باید کد رهگیری داشته باشد؟
اصلاح ماده ۲ قانون روابط موجر و مستأجر، ثبت قراردادهای اجاره در سامانههای قانونی، تأیید طرفین و دو شاهد و دریافت شناسه رهگیری را مقرر کرده است. (قوانین)
اگر مالک برای رضایت مبلغ زیادی بخواهد چه باید کرد؟
طرفین میتوانند مذاکره کنند. در روابط مشمول قانون سال ۱۳۵۶، اگر مالک رضایت ندهد و حاضر به پرداخت حق کسب و پیشه در برابر تخلیه نیز نباشد، امکان طرح دعوای تجویز انتقال منافع باید بررسی شود.
آیا حکم تجویز انتقال منافع دائمی است؟
خیر. طبق ماده ۱۹، اگر انتقال رسمی ظرف شش ماه از ابلاغ حکم قطعی انجام نشود، حکم بیاثر میشود. (نظامت)
آیا مستأجر جدید میتواند دوباره مغازه را اجاره دهد؟
فقط اگر چنین حقی در قرارداد و اسناد اصلی به او داده شده باشد. بهتر است حق یا ممنوعیت انتقال مجدد بهصراحت نوشته شود.
مجموعه حقوقی وکیل مال،وکیل پایه یک دادگستری در تهران،آماده ی ارائه خدمات حقوقی در زمینه وکیل ملکی،وکیل سرقفلی،وکیل خلع ید , وکیل افراز و تفکیک ملک مشاع و … میباشد. برای مشاوره و تعیین وقت مشاوره حقوقی و دریافت وکالت با شماره : 09121333013 تماس بگیرید .
جمعبندی
نحوه اجاره دادن مغازه سرقفلی به یک قرارداد ساده میان دارنده سرقفلی و مستأجر جدید محدود نمیشود. پیش از هر اقدامی باید قانون حاکم، اجارهنامه اصلی، مالکیت عین، حق انتقال به غیر و نوع شغل مجاز بررسی شود.
اگر حق انتقال وجود داشته باشد، قرارداد باید در حدود همان حق، با ذکر وضعیت سرقفلی، مدت، اجارهبها، ودیعه و مسئولیت طرفین تنظیم و در سامانه قانونی ثبت شود. اگر حق انتقال سلب شده باشد، بهترین مسیر دریافت رضایت کتبی مالک و تنظیم قرارداد سهجانبه است.
در اجارههای قدیمی تابع قانون سال ۱۳۵۶ نیز ممکن است بتوان از دادگاه تقاضای تجویز انتقال منافع کرد. اجاره دادن خودسرانه مغازه، استفاده از قرارداد مشارکت صوری یا تحویل محل بدون رضایت مالک میتواند به تخلیه و کاهش حق کسب و پیشه منجر شود.
برای بررسی اجارهنامه، تشخیص قانون حاکم، دریافت رضایت مالک یا تنظیم قرارداد اختصاصی اجاره مغازه سرقفلی میتوان از خدمات حقوقی معرفیشده در وکیل مال – Vakilmall.com استفاده کرد.
این مطلب برای اطلاعرسانی عمومی تهیه شده است و جایگزین بررسی اجارهنامه اصلی، سوابق انتقال و وضعیت اختصاصی مغازه توسط وکیل نیست.
یک نظر در “نحوه اجاره دادن مغازه سرقفلی”